Rhaglen a Phenderfyniadau

Cyflwyno i’w cadarnhau, gofnodion drafft y cyfarfod o’r Cyngor Sir a gynhaliwyd ar 9 Rhagfyr 2025.

Cadarnhawyd bod cofnodion y cyfarfod blaenorol a gynhaliwyd ar 9 Rhagfyr, 2025 yn gywir.

Derbyn datganiad o ddiddordeb gan unrhyw Aelod neu Swyddog parthed unrhyw eitem o fusnes.

Bu’r Cynghorydd Dylan Rees ddatgan diddordeb personol yn Eitem 5 - Rhybudd o Gynnig gan ei fod yn Aelod o’r Ymddiriedolaeth Wiwerod coch ac yn dilyn cyngor cyfreithiol roedd modd iddo gymryd rhan yn y drafodaeth a’r bleidlais. 

Bu’r Prif Swyddogion ddatgan diddordeb sylweddol yn Eitem 14 - Datganiad Polisi Tâl 2026 ac fe wnaethant adael y cyfarfod yn ystod y drafodaeth a’r bleidlais. 

I dderbyn unrhyw gyhoeddiadau gan y Cadeirydd, Arweinydd y Cyngor neu'r Prif Weithredwr.

I dderbyn rhybudd o’r cwestiynau canlynol gan y Cynghorydd Robert Ll Jones mewn perthynas â cherbydau mawr yn teithio drwy Gaergybi ar eu ffordd i’r Iwerddon ar y llongau: -

Hoffwn ofyn i Arweinydd Cyngor Sir Ynys Môn os ydi o wedi gofyn i’n Haelod Senedd neu’n Aelod Seneddol lleol i ddweud wrthym beth sy’n digwydd o ran unrhyw gynlluniau i ddarparu cyfleusterau ar gyfer loriau sy’n teithio i’r Iwerddon drwy borthladd Caergybi. 

Mae angen i ni gefnogi’r gyrwyr hyn gan fod y mater yn achosi perygl i gerddwyr pan fydd y loriau yn cael eu parcio ym meysydd parcio siopau ger ardal siopa Penrhos. Mae’r problemau diweddar gyda thywydd garw dros y gaeaf ond wedi ychwanegu at y broblem.

O’r hyn dwi’n ei ddeall mae ein Adran Briffyrdd wedi tynnu sylw Llywodraeth Cymru at y materion parhaus hyn ac maent yn barod i gydweithio er mwyn dod o hyd i ddatrysiad i’r broblem. Mae angen i ni weithredu cyn y bydd damwain neu rhywbeth gwaeth yn digwydd.

To receive the following question on notice by Councillor Robert Ll Jones in relation to large vehicles traversing through Holyhead on their way to Ireland via the ferries: -

I would like to ask the Leader of Ynys Mon Council as to whether he has asked our Senedd member or our M.P. to tell us what is happening regarding any plans to provide parking facilities for Lorries in transit to Ireland through the port of Holyhead.

We need to support these drivers as it is a danger to pedestrians when the cabs are being parked on the shop car parks around the Penrhos precinct. Recent problems this winter with adverse weather conditions have only added to the problem.

From what I understand our Highways Department have made the Welsh Government aware of the ongoing issues and are willing to work co-operatively in finding a solution to this problem. We need to act before an accident or worse happens.

Derbyn y Rhybudd o Gynnig canlynol gan y Cynghorydd Dylan Rees: -

Mae Prosiect Cadwraeth arloesol y Wiwer Goch ar Ynys Môn wedi bod yn hynod lwyddiannus. Erbyn hyn mae tua 800 o wiwerod coch ar yr ynys ac maent fwyaf niferus yng nghyffiniau Llangefni, Marianglas ac mewn ambell i ardal arfordirol ar hyd y Fenai. Mae gweld wiwerod coch yn brofiad pleserus a chyffroes i bobl leol ac ymwelwyr fel ei gilydd. Fodd bynnag, mae llwyddiant y prosiect hwn dan fygythiad parhaus oherwydd brech y gwiwerod.

Firws sy’n cael ei gario a’i ledaenu gan wiwerod llwyd yw brech y gwiwerod, ond nid yw’n effeithio ar y wiwer lwyd. Pan fydd gwiwerod coch yn cael eu heintio, byddant yn cael nifer fawr o friwiau agored ar y croen, cyn marw mewn poen bythefnos yn ddiweddarach. Yng ngogledd Cymru, collwyd rhwng 70 ac 80% o boblogaeth y wiwer goch yng Ngwynedd yn dilyn achos o’r haint yn 2020/21. Yn ystod y deunaw mis diwethaf mae tua 40 o wiwerod llwyd wedi cael eu dal ar Ynys Môn, ac er gwaethaf pob ymdrech, mae’n amhosibl atal pob gwiwer lwyd rhag dod drosodd i Ynys Môn. Mae angen ateb hirdymor, cyn iddi fynd yn rhy hwyr.

Yn 2023 sefydlwyd deiseb yn galw ar Lywodraeth Cymru i ariannu ymchwil i frechlyn i amddiffyn gwiwerod coch rhag glefyd marwol brech y gwiwerod. Mae’r ddeiseb wedi casglu 11,313 o lofnodion o bob rhan o Gymru a chafodd ei thrafod yn y Senedd ar 27 Medi 2023. Derbyniodd gefnogaeth drawsbleidiol, yn ogystal ag ymrwymiad Gweinidogion. 

Yr unig gamau a gymerwyd gan swyddogion Llywodraeth Cymru yw gwahodd cyflenwyr sydd wedi cofrestru ar wefan “GwerthwchiGymru’ i gyflwyno tendrau. Digwyddodd hyn ym mis Gorffennaf 2025, a chan mai am bum wythnos yn unig y cafodd yr hysbyseb ei harddangos ar y wefan, nid yw’n syndod na chafodd yr un tendr ei gyflwyno. Nid yw’r Llywodraeth wedi cymryd unrhyw gamau ers hynny.

Mae Cyngor Môn, felly, yn galw ar Lywodraeth Cymru, fel mater o frys, i gymryd y camau angenrheidiol i gomisiynu sefydliad addas i ymchwilio i’r brechlyn.   

Cyflwynwyd y Rhybudd o Gynnig gan y Cynghorydd Dylan Rees:-

PENDERFYNWYD cymeradwyo’r cynnig bod Cyngor Sir Ynys Môn yn galw ar Lywodraeth Cymru, fel mater o frys, i gymryd y camau angenrheidiol i gomisiynu sefydliad priodol i gynnal ymchwil brechu er mwyn amddiffyn gwiwerod coch rhag y frech wiwerod. 

Derbyn unrhyw ddeiseb yn unol â Pharagraff 4.1.11 y Cyfansoddiad.

Ni dderbyniwyd yr un ddeiseb.

Cyfwyno adroddiad y Cyfarwyddwr Swyddogaeth (Adnoddau)/Swyddog Adran 151, fel y’i cyflwynwyd i’r Pwyllgor Gwaith ar 16 Rhagfyr 2025.

PENDERFYNWYD, yn unfrydol, i dderbyn Adroddiad yr Adolygiad Canol Blwyddyn ar Reoli’r Trysorlys ar gyfer 2025/2026.

Cyflwyno adroddiad y Cyfarwyddwr Swyddogaeth (Adnoddau)/Swyddog Adran 151, fel y’i cyflwynwyd ‘r Pwyllgor Gwaith ar 27 Ionawr 2026.

PENDERFYNWYD, yn unfrydol, i dderbyn y Strategaeth Gyfalaf 2026-2031.

Cyflwyno adroddiad y Cyfarwyddwr Swyddogaeth (Adnoddau)/Swyddog Adran 151, fel y’i cyflwynwyd i’r Pwyllgor Gwaith ar 24 Chwefror 2026.

PENDERFYNWYD, yn unfrydol, i gymeradwyo’r Datganiad Strategaeth Rheoli Trysorlys ar gyfer 2026/2027.

·                 Cyllideb Refeniw 2026/27

             Cyflwyno adroddad y Cyfarwyddwr Swyddogaeth (Adnoddau)/Swyddog

     Adran 151, fel y’i cyflwynwyd i’r Pwyllgor Gwaith ar 24 Chwefror 2026.

·                 Cyllideb Gyfalaf 2026/27

            Cyflwyno adroddad y Cyfarwyddwr Swyddogaeth (Adnoddau)/Swyddog

    Adran 151, fel y’i cyflwynwyd i’r Pwyllgor Gwaith ar 24 Chwefror 2026.

·        Newid i Polisi Dewisol Treth Cyngor

Cyflwyno adroddad y Cyfarwyddwr Swyddogaeth (Adnoddau)/Swyddog

    Adran 151, fel y’i cyflwynwyd i’r Pwyllgor Gwaith ar 24 Chwefror 2026.

·                 Gosod y Dreth Gyngor 2026/27

              Cyflwyno adroddiad y Cyfarwyddwr Swydogaeth (Adnoddau)/Swyddog

          Adran 151.

 Cynnig Cyllideb Amgen yr Wrthblaid

 I gyflwyno ar gyfer ystyriaeth y Cyngor,  gwelliant yr wrthblaid i gynigion cyllideb terfynol y Pwyllgor Gwaith yn unol ag adran 4.3.2.2.11 y cyfansoddiad.

 PENDERFYNWYD :-

·             Cymeradwyo’r gyllideb gyfalaf ar gyfer 2026/2027.

·             Derbyn y Penderfyniad drafft ar y Dreth Gyngor, fel y nodir yn (ch) ar y Rhaglen.

Cyflwyno adroddiad y Cyfarwyddwr Swyddogaeth (Busnes y Cyngor)/Swyddog Monitro, fel y’i cyflwynwyd i’r Pwyllgor Gwaith ar 24 Chwefror 2026.

Penderfynwyd yn unfrydol cymeradwyo’r newid arfaethedig i Gyfansoddiad y Cyngor er mwyn rhoi’r hawl i Bwyllgor Llywodraethu ac Archwilio’r Cyngor, yn hytrach na’r Cyngor, gymeradwyo Datganiad Llywodraethu Blynyddol y Cyngor.

Cyflwyno adroddiad y Pennaeth Gwasanaethau Democrataidd.  

PENDERFYNWYD yn unfrydol:-

·             Bod y Cyngor yn cadarnhau’r trefniadau cydbwysedd gwleidyddol ar gyfer dyrannu seddi ar bwyllgorau fel yr amlinellwyd yn Atodiad A.

·             Bod y seddi gwag yn cael eu dynodi i’r ddau aelod unigol.

·             Bod Arweinyddion Grwpiau yn hysbysu’r Pennaeth Democratiaeth cyn gynted ag y bo modd os bydd unrhyw newid o ran aelodaeth Grwpiau ar Bwyllgorau.

Cyflwyno adroddiad y Pennaeth Rheoleiddio a Datblygu Economaidd, fel y’i cyflwynwyd i’r Pwyllgor Gwaith ar 24 Chwefror 2026.

Penderfynwyd yn unfrydol mabwysiadu’r Datganiad Polisi Trwyddedu Drafft ar gyfer 2026-2031.

Cyflwyno adroddiad y Pennaeth Adnoddau Dynol, Cyfathrebu a Phrofiad Cwsmer.  

PENDERFYNWYD cymeradwyo Datganiad Polisi Tâl y Cyngor ar gyfer 2026/2027.