Eitem Rhaglen

Cyflwyno adroddiad gan y Dirprwy Brif Weithredwr.  

Cyflwynwyd adroddiad y Dirprwy Brif Weithredwr i'w ystyried gan y Pwyllgor.

Dywedodd yr Aelod Portffolio dros Wasanaethau Oedolion a Diogelwch Cymunedol bod hi’n statudol fod Partneriaeth Diogelwch yn bodoli o dan Ddeddf Trosedd ac Anrhefn 1998. Mae aelodau’r bartneriaeth yn cynnwys Cyngor Sir Ynys Môn, yr Heddlu, Gwasanaeth Prawf, Bwrdd Iechyd a’r Gwasanaeth Tân ac Achub. Mae cyfrifoldebau a meysydd arbennig yn cynnwys trosedd ac anrhefn, camddefnyddio sylweddau, lleihau troseddu, trais difrifol ac yn hynod o bwysig comisiynu adolygiadau lladdiadau domestig. Maent yn atebol ac yn cydweithio gyda’r bwrdd rhanbarthol Gogledd Cymru sydd yn cyfarfod yn chwarterol.

Cychwynnodd Daron Owens drwy grynhoi’r prif bwyntiau'r adroddiad. Teimlai ei fod yn bwysig nodi eu bod ddim yn derbyn cyllid parhaol i gomisiynu prosiectau na gwasanaethau yn uniongyrchol. Yr unig gomisiynu yw ar gyfer adroddiadau llofruddiaeth ddomestig gan nid oes arian yn cael ei ddyrannu yn barhaol i ddiogelwch cymunedol. Mae yno bwyslais ar beth gaiff ei wneud mewn partneriaeth. Gweithiai’r tîm yn agos gyda bwrdd rhanbarthol Gogledd Cymru gan mai hwythau sydd yn gosod blaenoriaethau ar gyfer atal troseddu ac ymddygiad gwrthgymdeithasol. Llawer o waith wedi mynd mewn i barhau ar y strategaeth trais difrifol Gogledd Cymru. Wedi bod yn rhan o’r bwrdd llywio rhanbarthol dros y 11 mis diwethaf. Derbyniai’r tîm gyllid gan y Swyddfa Gartref yn flynyddol sydd yn eu galluogi i barhau gyda’r gwaith rhanbarthol ataliol.

Wrth ystyried yr adroddiad, trafododd y Pwyllgor y prif faterion canlynol:-

Gofynnwyd cwestiynnau ynghylch mesur blaenoriaethau'r Bartneriaeth (sy'n seiliedig ar broses asesu anghenion lleol), a nodi unrhyw anghenion lleol newydd neu ychwanegol.

• Gofynnodd Cynghorydd Euryn Morris ym mha ffyrdd mae blaenoriaethau’r Bartneriaeth ar gyfer 2025/26 yn adlewyrchu anghenion lleol Ynys Môn yn llawn, yn seiliedig ar dystiolaeth a data diweddar? Atebodd yr Uwch Swyddog Gweithredol Diogelwch Cymunedol Gwynedd a Môn, fel mae’n nodi yn yr adroddiad, mae eu blaenoriaethau wedi’u selio ar Strategaeth y Bwrdd Rhanbarthol Gogledd Cymru Fwy Diogel. Gweledigaeth y bwrdd yma yw bod Gogledd Cymru yn lle diogel a chynhwysol i fyw, gweithio ynddo ac ymweld. Pwrpas y Bwrdd rhanbarthol yw cydweithio i gyflawni’r weledigaeth hon, drwy fynd i’r afael â throseddu ac anhrefn ar draws y rhanbarth. Sail y Strategaeth yw’r asesiad strategol gan yr heddlu, sydd yn adrodd ar risg a bygythiadau gan feysydd trosedd sydd yn effeithio Gogledd Cymru, a prif amcan y ddogfen yw hysbysu'r rhai sydd yn gwneud penderfyniadau strategol a gosod blaenoriaethau. Mae cynllun Trosedd Comisiynydd yr Heddlu hefyd yn llywio’r meysydd yma, ac mae’n seiliedig ar ymgynghoriaeth fanwl gyda’r cyhoedd. Felly, mae Strategaeth y Bwrdd Rhanbarthol yn gosod fframwaith flaenoriaethu i holl Bartneriaethau Diogelwch Cymunedol y rhanbarth, ac maent yn adrodd ar eu gwaith bob chwarter i’r Bwrdd. Fodd bynnag, mae’n gyfrifoldeb arnynt i gytuno ar eu camau gweithredu penodol eu hunain mewn ymateb i angen lleol. Gan fod yr holl flaenoriaethau a gweithredoedd yn seiliedig ar dystiolaeth, data ac ymgynghori gyda’r cyhoedd, dywedodd Daron Owens eu bod yn hyderus eu bod yn adlewyrchu anghenion lleol Ynys Môn yn llawn, ond yn hollol agored i dderbyn awgrymiadau ar unrhyw feysydd sydd ar goll.
• Gofynnodd Cynghorydd Euryn Morris sut mae’r Bartneriaeth yn mesur effeithiolrwydd ei gweithgarwch wrth leihau trosedd ac anhrefn ar yr Ynys? Atebodd Daron Owens ei bod hi'n hanfodol bod strategaethau a gweithgareddau Partneriaethau Diogelwch Cymunedol yn seiliedig ar, ac yn cael eu gyrru gan dystiolaeth. Mae dull sy'n seiliedig ar dystiolaeth yn eu galluogi i sicrhau dealltwriaeth gywir o dirwedd troseddu ac ymddygiad gwrthgymdeithasol yn yr ardaloedd, a'r problemau a'r materion y dylid eu blaenoriaethu. Mae'r dystiolaeth yn eu galluogi i wneud penderfyniadau gwybodus ynghylch pa weithgareddau sy'n debygol o fod fwyaf effeithiol wrth leihau ac atal troseddu ac ymddygiad gwrthgymdeithasol, ac i ddeall os yw eu hymyriadau yn gweithio'n ymarferol. Mae’r dystiolaeth maent yn ei hystyried yn cymryd sawl ffurf, er enghraifft - data trosedd, y cyfnewid o wybodaeth strategol a mewnwelediad rheolaidd a rennir gan yr awdurdodau cyfrifol gwahanol, y gymuned leol, ac ymchwil academaidd ar beth sydd yn gweithio. Mae ganddyn nhw ddadansoddwr partneriaeth, fel y gellir darparu data trosedd rheolaidd i gefnogi penderfyniadau sy'n seiliedig ar dystiolaeth. Mae'r Heddlu hefyd yn edrych ar ffigurau trosedd yn gyson, ac yn adolygu pob newid yn rhanbarthol ac yn lleol. Mae unrhyw newidiadau sylweddol yn destun dadansoddiad pellach. Yna bydd meysydd problemus yn cael eu hadolygu, gyda chynlluniau plismona ar waith i fynd i'r afael arnynt. Mae dulliau plismona lleol yn cynnwys gosod adnoddau bob dydd i fynd i'r afael â materion wrth iddynt ddod i'r amlwg. Mae'r data'n newid yn aml iawn ac mae'r Heddlu'n ymateb iddo bob wythnos i nodi a deall unrhyw gynnydd a rhoi mesurau ar waith os oes angen. Nododd Daron eu bod yn cadw ffocws clir ar gyflawni a rhoi gweithredoedd ar waith, a mesur ei effaith drwy ymgorffori dull lle mae gan ein cynllun weithgareddau a chanlyniadau clir a chysylltiedig fel bod modd mesur a monitro effeithiolrwydd y ffrwd gwaith eang sydd ganddyn nhw.

Gofynnwyd cwestiynnau ynghylch asesu effeithiolrwydd y bartneriaeth statudol yn unol â disgwyliadau’r Ddeddf Trosedd ac Anhrefn 1998.

• Gofynnodd Cynghorydd Euryn Morris pa mor effeithiol yw’r cydweithio rhwng yr asiantaethau statudol (Heddlu, Iechyd, Gwasanaeth Tân ac Achub, ac eraill) wrth gyflawni’r amcanion? Dywedodd Daron Owens ei bod yn statudol i gael Partneriaeth Diogelwch Cymunedol mewn lle, yn unol â’r Ddeddf Trosedd ac Anrhefn 1998, a’r syniad tu ôl i hyn yw bod trosedd yn broblem i bawb nid dim ond yr heddlu. Maent yn dod a gwasanaethau lleol at ei gilydd i fynd i’r afael a throsedd ac ymddygiad gwrthgymdeithasol. Y prif gyfrifoldeb yw i’r gwasanaethau cyfrifol wneud pob dim y gallent yn rhesymol wneud i atal trosedd ac anrhefn a datblygu cynlluniau i wneud hyn. Maent yn gweithredu ar yr egwyddor nad oes gan unrhyw asiantaeth sengl yr holl alluoedd ar gyfer lleihau ac atal troseddu, a bod ymateb lleol effeithiol yn gofyn am ymateb cymunedol cydlynol gan asiantaethau perthnasol. Fodd bynnag, mae’r problemau maent yn ceisio eu datrys yn aml yn gymhleth, a bydd gan bob un o'r sefydliadau sy'n ffurfio'r Bartneriaeth eu blaenoriaethau sefydliadol, eu pwysau a'u cyfyngiadau. Rôl y bartneriaeth yw gweithio ar draws y ffiniau a'r rhwystrau yma i bennu a gyrru blaenoriaethau a gweithgareddau yn eu blaen. Mae llwyddiant yn ddibynnol ar bartneriaid y Bartneriaeth i wneud ymdrech i flaenoriaethu dull lle maent yn meithrin perthnasoedd gwaith cadarn ac yn rhannu gwybodaeth yn rheolaidd. Dywedodd Daron ei bod yn hyderus bod y cydweithio yn effeithiol iawn er mwyn sicrhau hyn a hefyd yn cyfarch y dyletswyddau statudol sydd arnynt. Diolchodd Cynghorydd Euryn Morris am yr ymateb, pryderodd am y data sydd yn cael ei ddefnyddio, dywedodd y bysai’n hapusach os fysai’n dweud ‘data Ynys Môn’. Hoffai weld dashfwrdd i weld y sefyllfa ar ddiwedd y flwyddyn er mwyn gweld gwahaniaeth. Derbyniodd Daron y pwynt a chadarnhaodd ei bod am ei gynnwys yn yr adroddiad nesaf.

Gweithred 1:

Cynwys ddangosfwrdd yn yr adroddiad blynyddol nesaf i fesur a dangos cynnydd ac effaith prosiectau a weithredwyd, gan gymharu perfformiad o ddechrau i ddiwedd y flwyddynà Uwch Swyddog Gweithredol Partneriaeth Diogelwch Cymunedol Gwynedd ac Ynys Mon.

• Gwerthfawrogodd y Prif Weithredwr yr holl wybodaeth gynhwysfawr a gafodd ei rannu gyda’r Pwyllgor. Dywedodd eu bod yn cael data cyfrinachol gan yr Heddlu yn rheolaidd. Mae’r blaenoriaethau yn cyfarch yr anghenion ac mae yno wahaniaethau, ac mae’r rhaglen waith yn cyfateb i hynny. Llawer o waith yn ddibynnol ar grantiau. Angen dilyn y prosesau i sicrhau fod grantiau yn dod. Derbyniodd Cynghorydd Ken Taylor y pwynt ynglŷn â’r data. Dywedodd ei fod bron yn sicr bod y Prif Arolygwr wedi adrodd ar ffigyrau yng Nghyngor Tref Ynys Môn yn ddiweddar, a’u bod yn galonogol.
• Dywedodd Gynghorydd Non Dafydd ei bod wedi gwrando ar y pwyslais ataliol. Mynegodd fod cleifion Benllech, Llanfairpwll, Biwmares, Gwalchmai er enghraifft am golli mynediad at wasanaethau Therapi Galwedigaethol oni bai fod yno ddarpariaeth amgen yn cael ei wneud. Gofynnod pa effaith fydd colli’r ddarpariaeth yna yn cael? Ymatebodd Daron Owens ei bod ddim yn ymwybodol o hyn cyn y cyfarfod hwn a'i bod am godi efo’r bwrdd mewn ychydig o wythnosau. Bwriedir darparu diweddariad ar ôl 7 Tachwedd.

Gweithred 2:

Darparu ddiweddariad i Aelodau’r Pwyllor yn dilyn cyfarfod y Bwrdd Iechyd ar 7 Tachwedd ynghylch y gostyngiadau arfaethedig i wasanaethau Therapi Galwedigaethol [OT’s] ar draws yr Ynys oherwydd cyfyngiadau ariannuà Uwch Swyddog Gweithredol Partneriaeth Diogelwch Cymunedol Gwynedd ac Ynys Mon.

Gweithred 3:

Y Prif Weithredwr i ymgysylltu â Chyfarwyddwr Gwasanaethau Cymdeithasol a Deiliaid Portffolio perthnasol i sicrhau bod pryderon ynghylch effaith y gostyngiadau arfaethedig i wasanaethau Therapi Galwedigaethol [OT’s] ar draws sawl meddygfa ar Ynys Môn yn cael eu hadlewyrchu yn y broses ymgynghori.

• Nododd Gynghorydd Sonia Williams fod cam-drin a thrais yn y cartref yn cynyddu. Gofynnodd am gael esiamplau o’r ymyrraeth gynnar sydd yn digwydd. Atebodd Daron Owens nad ydynt yn derbyn cyllid i fod yn ymyrryd ar brosiectau ond fod y mater yma yn bwysig iawn iddynt. Llawer o waith wedi digwydd er mwyn codi ymwybyddiaeth. Llinell gymorth ar gael i weithwyr proffesiynol, angen codi mwy o ymwybyddiaeth fod hwnnw ar gael. Diwrnod Rhuban Gwyn ar 25 Tachwedd a llawer o waith yn digwydd yn rhanbarthol. Derbyniodd Cynghorydd Sonia Williams y pwyntiau ond hoffai wybod beth sydd yn cael ei wneud i drio arbed y digwyddiad yn hytrach nag beth yw’r camau sydd yn cael eu cymryd ar ôl y digwyddiad. Aml iawn ddim yn cael ei nodi fod cam-drin yn y cartref yn digwydd i ddynion hefyd. Dywedodd Daron Owens fod cyllid trais difrifol wedi’u galluogi i gynnal sesiynau ‘Dynion Wrth Waith’ er mwyn galluogi staff y Cyngor i fod yn hyderus i gael y sgyrsiau.

• Gofynnodd Cynghorydd Pip O’Neill pa gymorth sydd ar gael ar hyn o bryd i helpu pobl sy'n gadael y carchar i ailintegreiddio i'r gymuned, yn enwedig mewn perthynas â rhaglenni hyfforddi a datblygu, yn ogystal â mynediad at lety? Atebodd Daron Owens ei bod yn ofyniad bod Gwasanaeth Tai'r Cyngor yn dilyn llwybr Llywodraeth Cymru pan fydd rhywun yn gadael y carchar a bod y Gwasanaeth Prawf, Tai a Charchardai yn gweithio gyda'i gilydd i sicrhau bod gan berson fynediad at wasanaethau gan gynnwys digartrefedd. Dywedodd ei bod yn ymwybodol bod gan yr adran Tai lwybr ail-sefydlu carcharorion y maent yn gweithredu ar gyfer pob rhyddhäwr carchar sydd wedi mynd i mewn i CEF (HMP) heb breswylfa sefydlog neu ddod o ddim preswylfa sefydlog yn ystod eu dedfryd. Mae dau swyddog Ailsefydlu Carcharorion wedi'u hariannu gan HSG. Maent yn cael eu cyflogi gan Gyngor Sir Ynys Môn ac yn gweithio o'r Tîm Cymorth Tai mewnol. Mae'r Gwasanaeth Tai yn gweithio yn agos iawn gyda chydweithwyr yr Heddlu a Phrawf. Un o'r prif nodau yw lleihau aildroseddu a hyn trwy ddarparu cymorth llety ochr yn ochr â chymorth emosiynol a lles. Mae’r swyddogion Ailsefydlu Carcharorion yn mynd i garchardai i gynnal yr asesiadau tai angenrheidiol. Gallent hefyd fanteisio ar gysylltiadau fideo. Nod hyn yw lleihau'r risg o ddigartrefedd a chyflawni cynllun llety da wrth iddynt gael eu rhyddhau. Bydd gan bob unigolyn gynllun cymorth ar waith ac mae hyn yn cynnwys mynediad at hyfforddiant, gwirfoddoli a chyflogaeth. Maent yn gweithio gyda DWP a Môn CF i sicrhau cymorth cyflogaeth. Roedd Digartref Cyf yn llwyddiannus gyda chais y Loteri Ddigartrefedd Wledig ac mae ganddynt 2 swyddog sydd yn cefnogi’r swyddogion Ailsefydlu Carcharorion yn eu gwaith. Maent hefyd yn cefnogi mynd â phobl sy'n gadael y carchar i apwyntiadau iechyd, cyfarfodydd prawf a llawer mwy. Mae rhai achosion yn gymhleth ac yn anhrefnus, yn aml yn gofyn am asiantaethau eraill i gefnogi - er enghraifft, Plant, Gwasanaethau Oedolion, CMHT, a’r Banc Bwyd. Ar hyn o bryd maent yn gweithio ar beilot o'r grŵp Rheoli Troseddwyr Integredig (IOM) ochr yn ochr â Heddlu Gogledd Cymru a Phrawf. Mae ganddyn nhw 11 nominal ar IOM, a nod y peilot yw sicrhau cartref parhaol ar ôl eu rhyddhau. Mae astudiaethau wedi dangos bod llety o ansawdd yn lleihau'r risgiau o aildroseddu. Maent yn gweithio gydag awdurdodau lleol eraill os oes ganddyn nhw ryddhäwr carchar sydd â chyfyngiadau i beidio â dychwelyd i'r Ynys. Er bod yr achosion hyn yn lleiafrif, maent yn anodd eu rheoli oherwydd bod y llety yn gorfod bod y tu allan i'r sir. Ychwanegodd Elliw Llŷr fod 50 uned ar gael ar gyfer pobl sydd yn gadael carchar. Mae cymorth budd-daliadau ar gael a 6 uned o letyau wedi’u cefnogi. Hoffai gyfleu fod Pennaeth y Gwasanaeth Prawf wedi disgrifio’u perthynas a’r Cyngor fel un ardderchog.
• Holodd Cynghorydd Douglas Fowlie os oes yno gefnogaeth ar gyfer unigolion sydd ddim yn cael dychwelyd i’w cartref teuluol, ac os yw’r rheolau ‘run peth i ferched a dynion. Atebodd Elliw Llŷr wrth ddweud os yw rhywun yn gwneud cais am gymorth mae yno ddyletswydd arnynt i ddarparu eiddo addas ar eu cyfer. Gallai’r gwasanaeth gyd-weithio efo’r unigolyn wedi hynny. Caiff merched a dynion eu trin yn gyfartal.

PENDERFYNWYD nodi cynnwys yr adroddiad a’r dogfennau atodol, a nodi fod y Pwyllgor Sgriwtini yn cefnogi’r blaenoriaethau a chyfeiriad y gwaith i’r dyfodol.